Odbiór partii od szwalni: kontrola jakości, AQL i reklamacja wad

Kontrola jakości odzieży przy odbiorze partii od szwalni to sprawdzenie w stałej kolejności: ilości i rozmiarówki, wymiarów względem tabeli z tolerancjami, szwów, nadruku, metek, plam, zapachu i pakowania. Przy 100 do 300 sztukach nie oglądasz wszystkiego: losujesz 20, 32 albo 50 sztuk według normy ISO 2859-1, liczysz wady w trzech klasach i od razu, na piśmie, zgłaszasz szwalni to, co nie przeszło.

Ten tekst jest dla Ciebie, jeśli właśnie otwierasz kartony z pierwszą partią i coś Ci nie pasuje albo czekasz na dostawę i boisz się, że tak będzie. Jak wybrać szwalnię i co robić, gdy współpraca zaczyna się sypać, opisaliśmy w przewodniku jak znaleźć szwalnię w Polsce. Tutaj opisujemy sam odbiór: co sprawdzić, jak policzyć wady i jak je zgłosić.

Odbiór towaru od szwalni krok po kroku

Zanim otworzysz pierwszy karton, połóż obok trzy rzeczy. Pierwsza to próbka wzorcowa (golden sample), czyli sztuka zatwierdzona przed produkcją. Druga to tech pack, czyli specyfikacja techniczna z tabelą wymiarów i tolerancji. Trzecia to zamówienie z rozpiską na kolory i rozmiary. Do tego miarka krawiecka, dobre światło, czysty stół i telefon do zdjęć. Bez wzorca nie masz do czego porównywać, a dopuszczalne odchyłki wymiarów opisaliśmy w tekście o golden sample.

Potem idź w tej kolejności, od rzeczy najszybszych do najbardziej pracochłonnych. Braki ilościowe zgłaszaj pierwsze, bo w części regulaminów dostawców to na nie jest najkrótszy termin.

Kroki od 1 do 3 robisz na całej partii, bo to szybkie liczenie. Kroki od 4 do 9 robisz na losowej próbce, o której piszemy niżej. Co wpływa na trwałość nadruku, opisaliśmy w porównaniu sitodruku, DTG, DTF i haftu. Przy metkach pamiętaj, że unijne rozporządzenie o etykietowaniu wyrobów włókienniczych (nr 1007/2011, art. 14) wymaga, żeby etykieta ze składem była trwała, czytelna, widoczna, łatwo dostępna i starannie przymocowana.

Wady krytyczne, główne i drobne w odzieży

Wady dzielisz na trzy klasy i każdą liczysz osobno: dobry wynik w drobnych nie ratuje partii, w której jest za dużo wad głównych. Klasyfikację ustal ze szwalnią przed produkcją, bo bez wspólnej definicji każda strona oceni tę samą plamę inaczej.

• Wada krytyczna: stwarza zagrożenie dla noszącego albo łamie przepisy. W odzieży do tej klasy zwykle zalicza się na przykład złamaną igłę lub kawałek metalu w szwie, ostry element albo brak metki ze składem (to propozycja klasyfikacji, konkretną listę wpisz do umowy). Zwykle przyjmuje się zerową tolerancję: jedna taka sztuka w próbce i partia nie przechodzi.
• Wada główna: klient by to zwrócił albo zareklamował. Dziura, puszczający szew, widoczna plama, wymiar poza tolerancją, zła metka rozmiaru, krzywy albo przesunięty nadruk, wyraźnie inny odcień niż we wzorcu.
• Wada drobna: odstępstwo w wyglądzie lub wykończeniu, które nie przeszkadza w noszeniu. Niewycięta nitka, lekko nierówny ścieg w mało widocznym miejscu, niedoprasowany dół.

Granica między wadą główną a drobną zależy od miejsca: nitka na środku pleców to co innego niż nitka w szwie bocznym od środka. Dlatego w klasyfikacji podawaj przykłady ze zdjęciami, same nazwy wad nie wystarczą.

AQL po ludzku: co to jest i skąd się bierze

AQL (od angielskiego Acceptance Quality Limit, po polsku granica akceptowanej jakości) to próg, według którego decydujesz, czy przyjąć partię, sprawdzając tylko jej część. Pochodzi z normy ISO 2859-1, w Polsce wydanej jako PN-ISO 2859-1. Działa tak: z wielkości partii odczytujesz, ile sztuk wylosować, a z wybranego AQL, ile wad wolno znaleźć w tej próbce. Do progu włącznie partię przyjmujesz, powyżej odrzucasz.

AQL 2,5 nie znaczy, że szwalnia ma prawo oddać Ci 2,5 procent wadliwych sztuk. To parametr planu kontroli, który razem z wielkością partii i poziomem kontroli wyznacza, jak dużą próbkę sprawdzić i przy ilu wadach powiedzieć „nie”. Wadliwe sztuki znalezione w próbce możesz mimo to oddać do poprawki albo wymiany, nawet gdy cała partia przeszła: norma zostawia odbiorcy takie prawo.

Ustawiasz trzy rzeczy:

• Poziom kontroli. Norma ma poziomy ogólne I, II i III oraz poziomy specjalne. Domyślny jest ogólny poziom II i tego używaj, dopóki szwalnia nie da powodu do zaostrzenia.
• Rodzaj kontroli: normalna, obostrzona (surowsza) albo ulgowa (łagodniejsza). Zaczynasz od normalnej.
• AQL dla każdej klasy wad. W odzieży najczęściej stosuje się 0 dla wad krytycznych, 2,5 dla głównych i 4,0 dla drobnych, tak podają poradniki o kontroli odzieży i firmy inspekcyjne.

To konwencja, nie wymóg: norma nie przypisuje wartości AQL do branż. Szwalnię wiążą dopiero wtedy, gdy wpiszecie je do umowy albo zamówienia.

AQL w odzieży: ile sztuk sprawdzić przy 100-300 sztukach

Poniżej wyciąg z tabel normy ISO 2859-1 w wydaniu z 1999 r. (te same liczby podaje amerykański odpowiednik normy, ANSI/ASQ Z1.4) dla ogólnego poziomu II i kontroli normalnej, przy ustawieniu 2,5 dla wad głównych i 4,0 dla drobnych. W styczniu 2026 r. ISO wydało trzecie wydanie normy. Wśród głównych zmian jego przedmowa wymienia zasady pomijania partii od sprawdzonych dostawców, a nie nowe liczby w tabelach, ale pełnego tekstu nie sprawdzaliśmy, więc w umowie wpisz wprost liczby albo numer wydania. Zapis „2 / 3” znaczy: przy 2 wadach partię przyjmujesz, od 3 odrzucasz.

Przykład: masz 200 bluz. Losujesz 32 sztuki. Jeśli znajdziesz w nich najwyżej 2 sztuki z wadą główną, najwyżej 3 z drobną i żadnej z krytyczną, partia przechodzi. Trzecia sztuka z wadą główną albo jedna z krytyczną oznacza, że partia nie przechodzi, nawet jeśli wszystko inne jest czyste.

Trzy zasady, żeby wynik coś znaczył:

1. Losuj z całej partii: z różnych kartonów, kolorów i rozmiarów, a nie 32 sztuki z wierzchu pierwszego pudła.
2. Ustal ze szwalnią, czy liczycie sztuki wadliwe, czy pojedyncze wady. Norma dopuszcza oba sposoby, a przy dwóch wadach na jednej bluzie wynik wychodzi inaczej.
3. Przy partii do 90 sztuk próbka z tabeli to już duża część partii, więc zwykle prościej obejrzeć każdą sztukę.

Kontrola jakości odzieży w trakcie produkcji czy na końcu

Przy odbiorze widzisz tylko to, co już zostało uszyte. Jeśli szwalnia źle wszyła rękaw w pierwszej sztuce i nikt tego nie zauważył, ten sam błąd masz w całej partii. Dlatego w branży rozróżnia się dwie kontrole:

• W trakcie produkcji: gdy uszyta jest część partii (firmy inspekcyjne podają różne progi, od około 10 do 60 procent). Błąd poprawia się jeszcze na linii, zanim powtórzy się w reszcie zamówienia.
• Końcowa, przed wysyłką: gdy partia jest gotowa, a co najmniej 80 procent jest zapakowane (progi różnią się nieco między firmami inspekcyjnymi). To na niej stosuje się tabelę AQL z poprzedniej sekcji.

Przy pierwszej partii u nowej szwalni warto mieć choćby lekką wersję pierwszej kontroli. Nie musisz jechać na miejsce: poproś o kilka pierwszych sztuk z linii albo o zdjęcia z pomiarami punktów z tech packa, zanim szwalnia uszyje resztę. Zapytaj też wprost, na których etapach sama sprawdza odzież i kto za to odpowiada. Pytanie „czy macie kontrolę jakości” nic nie da, bo każdy odpowie, że tak. A jeśli możesz zrobić kontrolę końcową w szwalni, zrób ją tam: poprawka na miejscu jest prostsza niż odsyłanie kartonów.

Wadliwa partia odzieży: zdjęcia, protokół i rozmowa ze szwalnią

Gdy partia nie przechodzi albo część sztuk ma wady, najpierw zbierz dowody, a dopiero potem dzwoń do szwalni.

1. Wadliwe sztuki odłóż do osobnego kartonu, a miejsce wady zaznacz naklejką albo taśmą malarską. Długopis zostawi ślad na materiale.
2. Zrób zdjęcia: całą sztukę, zbliżenie wady i metkę rozmiaru w kadrze, a przy wymiarach także przyłożoną miarkę. Fotografuj w świetle dziennym, żeby kolory dało się porównać ze wzorcem.
3. Spisz protokół odbioru: data dostawy, wielkość partii, ile sztuk sprawdzono, ile wad w każdej klasie, lista wadliwych sztuk (kolor, rozmiar, opis wady, numer zdjęcia) i odniesienie do wzorca oraz wersji tech packa.
4. Wyślij zgłoszenie mailem, z protokołem, zdjęciami i jasnym żądaniem. Jeśli rozmawiacie przez telefon, podsumuj rozmowę mailem.

Ze zgłoszeniem nie czekaj. Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kodeks cywilny (art. 563) wymaga zbadania towaru w czasie i w sposób przyjęty dla rzeczy tego rodzaju i niezwłocznego zawiadomienia o wadzie, inaczej traci się uprawnienia z rękojmi. Do zachowania terminu wystarczy wysłać zawiadomienie przed jego upływem. Przy umowie o dzieło przepisy o rękojmi przy sprzedaży stosuje się odpowiednio (art. 638), ale źródła prawnicze różnie oceniają, czy obowiązek niezwłocznego zawiadomienia obejmuje też taką umowę, więc zgłaszaj wady od razu. Ile to jest „niezwłocznie”, ocenia sąd. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 21 marca 2019 r. (I AGa 198/18) uznał w konkretnej sprawie między firmami, że ten termin nie powinien być dłuższy niż 14 dni. To przykład jednej sprawy, nie reguła. Regulaminy niektórych polskich firm, które sprzedają odzież z nadrukiem innym firmom, bywają ostrzejsze: spotkasz w nich 48 godzin na reklamacje ilościowe i 7 dni na pozostałe reklamacje.

W rozmowie trzymaj się faktów: oto wzorzec, oto tabela tolerancji, oto 3 sztuki z wadą główną w próbce 32. Potem powiedz, czego oczekujesz. Możliwe rozwiązania to przesortowanie całej partii przez szwalnię i poprawka wadliwych sztuk na jej koszt, doszycie brakujących sztuk albo obniżka ceny za sztuki z wadami drobnymi, które zgadzasz się przyjąć. Po poprawce sprawdź partię ponownie tą samą metodą. Co robić, gdy szwalnia nie odpowiada albo odmawia, opisaliśmy w przewodniku po szwalniach, do którego linkujemy na górze.

Inaczej wygląda sprawa, gdy szwalnia szyje z Twojego materiału (w branży mówi się na to CMT: szwalnia tylko kroi i szyje). Jeśli wada siedzi w dzianinie, którą dostarczasz, na przykład przebarwienie albo dziury w samej tkaninie, szwalnia może za nią nie odpowiadać. Jeśli umowa ze szwalnią jest umową o dzieło, kodeks cywilny (art. 638) wyłącza odpowiedzialność wykonawcy za wady wynikające z materiału zamawiającego. Przy innym rodzaju umowy ocena może być inna, dlatego zapisz w umowie, kto odpowiada za materiał. Poproś też szwalnię, żeby obejrzała belki przy przyjęciu materiału i zgłosiła wady, zanim zacznie kroić.

Reklamacja w szwalni: co wpisać do umowy zawczasu

Spór o jakość jest trudny, gdy nikt wcześniej nie zapisał, co jest wadą. Pełną listę punktów umowy masz w przewodniku po szwalniach, tutaj tylko to, co dotyczy jakości i odbioru:

• Wzorzec: zatwierdzona próbka wzorcowa i konkretna wersja tech packa jako opis towaru bez wad.
• Tolerancje: tabela wymiarów z dopuszczalną odchyłką dla każdego punktu pomiaru, a nie ogólne „standardy branżowe”.
• Klasyfikacja wad i AQL: na przykład „kontrola według ISO 2859-1 (z numerem wydania), ogólny poziom II, kontrola normalna; wady krytyczne 0, główne 2,5, drobne 4,0”, plus przykłady wad w każdej klasie.
• Miejsce i termin kontroli: czy kontrola końcowa odbywa się w szwalni przed wysyłką, czy u Ciebie, i ile dni masz na zgłoszenie wad po dostawie.
• Co po odrzuceniu partii: szwalnia sortuje całą partię, poprawia na swój koszt i oddaje do ponownej kontroli w ustalonym terminie.
• Materiał: kto kupuje dzianinę i dodatki i kto odpowiada za ich wady.

Rękojmię, czyli ustawową odpowiedzialność za wady, firmy mogą w umowie rozszerzyć, ograniczyć albo wyłączyć (art. 558 kodeksu cywilnego). Przy sprzedaży domyślnie obejmuje wady stwierdzone w ciągu dwóch lat od wydania towaru (art. 568), ale w regulaminach niektórych firm odzieżowych dla klientów biznesowych spotkasz na przykład ograniczenie do 12 miesięcy. Przeczytaj więc warunki szwalni przed podpisaniem i nie zgadzaj się bez namysłu na wyłączenie rękojmi. To nie jest porada prawna: umowę na pierwszą produkcję daj do przejrzenia prawnikowi.

Najczęstsze pytania

Jak sprawdzić partię odzieży od szwalni?

Najpierw na całej partii: stan kartonów, ilości w każdym kolorze i rozmiarze, zgodność metek rozmiaru. Potem na losowej próbce: wymiary względem tabeli tolerancji, szwy, nadruk, metki ze składem, plamy, zapach i pakowanie. Każdą wadę przypisz do klasy: krytyczna, główna albo drobna.

Co to jest AQL?

AQL, czyli granica akceptowanej jakości, to próg z normy ISO 2859-1, który mówi, ile sztuk wylosować z partii i przy ilu wadach w próbce partię odrzucić. W odzieży najczęściej stosuje się 0 dla wad krytycznych, 2,5 dla głównych i 4,0 dla drobnych, przy ogólnym poziomie kontroli II.

Ile sztuk muszę sprawdzić?

Przy ogólnym poziomie II: 20 sztuk dla partii od 91 do 150, 32 sztuki dla partii od 151 do 280 i 50 sztuk dla partii od 281 do 500. Przy partii do 90 sztuk zwykle prościej obejrzeć wszystko.

Co zrobić, gdy część partii ma wady?

Oddziel wadliwe sztuki, zrób zdjęcia, spisz protokół i policz wady w próbce. Jeśli mieszczą się w progach, przyjmujesz partię, a wadliwe sztuki oddajesz do poprawki albo wymiany. Jeśli progi są przekroczone, szwalnia powinna przesortować i poprawić całą partię, a Ty sprawdzasz ją ponownie.

Jak zareklamować wadliwą partię w szwalni?

Mailem, niezwłocznie po odbiorze: protokół, zdjęcia, odniesienie do wzorca i tech packa oraz konkretne żądanie (poprawka, doszycie, obniżka ceny). Między firmami zwłoka w zgłoszeniu może kosztować uprawnienia z rękojmi.

Co wpisać do umowy, żeby mieć podstawę do reklamacji?

Zatwierdzony wzorzec i wersję tech packa, tabelę tolerancji, klasyfikację wad z poziomami AQL, miejsce i termin kontroli, termin na zgłoszenie wad, procedurę po odrzuceniu partii oraz zasady odpowiedzialności za materiał. Przy pierwszej umowie skonsultuj się z prawnikiem.

Podsumowanie

Przy odbiorze partii masz po swojej stronie wzorzec, tabelę tolerancji, losową próbkę liczoną według AQL i protokół ze zdjęciami. Z nimi rozmawiasz ze szwalnią o liczbach, które obie strony mogą sprawdzić, i trudno Cię zbyć zdaniem „u nas wszystko jest dobrze uszyte”. Zasady kontroli najłatwiej ustalić przed produkcją, kiedy szwalnia jeszcze zabiega o Twoje zamówienie.

W 21LL Academy przechodzimy całą drogę od pomysłu do pierwszego dropu (czyli premiery kolekcji) w 8 modułach. Dostajesz listę ponad 30 sprawdzonych producentów, narzędzia, w tym szablon tech packa i kalkulator kosztu, forum i spotkania na żywo, na których możesz pokazać zdjęcia wadliwej partii i zapytać, co dalej. Dostęp ustalamy na krótkiej rozmowie.

Więcej o etapach przed odbiorem: jak znaleźć szwalnię w Polsce, czym jest golden sample i jakie tolerancje przyjąć, jak wygląda przykładowy tech pack bluzy i co musi być na metce ubrania.